Năm 2025, 90% humanoid robot xuất xưởng toàn cầu đến từ các hãng open-source. AgiBot giao hơn 5.100 unit, Unitree giao khoảng 5.500 unit. Tesla Optimus, Figure AI và Agility Robotics cộng lại chưa đến 5%, mỗi hãng khoảng 150 unit, hầu hết vẫn đang thử nghiệm nội bộ.
Đây là con số mà @Fabric Foundation đang đặt cược toàn bộ thesis của mình vào.
Fabric không cố cạnh tranh với Tesla hay Figure AI về phần cứng. Họ đang xây thứ khác hoàn toàn, một lớp phối hợp mở cho phép bất kỳ robot nào, từ bất kỳ nhà sản xuất nào, tham gia vào cùng một mạng lưới kinh tế. OM1 của OpenMind đã chạy được trên AgiBot, Unitree, UBTech, Boston Dynamics mà không cần robot đó thuộc về Fabric. Bất kỳ robot nào cũng có thể đăng ký danh tính on-chain, nhận task, được thanh toán bằng $ROBO, và chia sẻ dữ liệu huấn luyện với toàn bộ mạng lưới.
Đây là thứ closed ecosystem không thể làm được. Tesla Optimus học từ dữ liệu của Tesla. Robot trong mạng Fabric học từ dữ liệu của toàn bộ fleet, robot nông nghiệp ở Hà Lan có thể học từ kỹ thuật thu hoạch của robot ở California, rồi chia sẻ lại kinh nghiệm làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt của châu Âu cho toàn mạng. Mạng càng lớn thì robot càng thông minh hơn, tạo ra vòng lặp mà một công ty đơn lẻ không thể cạnh tranh về dài hạn.
Mình từng dùng Android từ năm đầu tiên nó ra mắt, không phải vì nó tốt hơn iOS lúc đó, mà vì mình không muốn bị kẹt trong một hệ sinh thái duy nhất. Nhìn lại thì đó là lý do mà 70% thế giới chọn Android, không phải vì công nghệ, mà vì sự tự do không bị loại khỏi cuộc chơi. Mình thấy Fabric đang đặt cược vào đúng tâm lý đó.
Cơ chế Proof of Robotic Work không chỉ là thanh toán. Nó là lớp khuyến khích khiến operator, người cung cấp dữ liệu và developer muốn ở lại mạng lưới. Mỗi robot vận hành tốt tích lũy reputation on-chain. Mỗi skill chip được dùng nhiều tạo doanh thu cho developer. Mỗi dữ liệu huấn luyện chất lượng được thưởng $ROBO . Cách Fabric giữ chân người tham gia rất giống cách Android giữ chân nhà sản xuất mà không cần ép buộc.
Phía bên kia, Figure AI vừa raise $1 tỷ Series C định giá $39 tỷ, Tesla cam kết $20 tỷ capex AI và robotics trong 2026. Họ đang xây iOS của thế giới robot, khép kín, tích hợp dọc, lợi nhuận cao. Nhưng iOS chỉ chiếm 30% thị phần smartphone. Android chiếm 70%.
Whitepaper của Fabric gọi thẳng đây là "Risk of Winner Takes All" và thừa nhận đây là rủi ro lớn nhất của toàn bộ dự án. Figure AI với $39 tỷ định giá có thể mua lại hoặc clone bất kỳ open protocol nào nếu họ muốn. Và nếu các nhà sản xuất phần cứng lớn quyết định xây coordination layer riêng thay vì dùng Fabric, toàn bộ luận điểm về thị phần đó sẽ sụp đổ.
Câu hỏi mình vẫn chưa tìm được câu trả lời: Linux chiếm 90% server toàn cầu nhưng Red Hat mới là người kiếm tiền. Liệu $ROBO có capture được giá trị kinh tế từ thị phần mà open ecosystem chiếm không?
Open ecosystem không thắng vì công nghệ tốt hơn. Nó thắng vì không ai bị loại khỏi cuộc chơi.
