Tôi đã thấy quá nhiều nỗ lực để loại bỏ niềm tin khỏi hệ thống. Trustless, permissionless, decentralized… những từ này xuất hiện dày đặc đến mức đôi khi tôi tự hỏi rằng có phải chúng ta đang theo đuổi một thứ không thực sự tồn tại ? Ít nhất từ cách tôi nhìn nhận. Trustless thường chỉ là… dịch chuyển niềm tin đi chỗ khác.
Vấn đề không nằm ở việc xác minh mà nằm ở việc: ai định nghĩa cái gì cần được xác minh, đây là phần ít khi được nói đến. Các hệ thống hiện tại dù là oracle hay zk đều bắt đầu từ một giả định: có một “sự thật” cần được đưa lên chain và họ tối ưu cách để làm điều đó nhưng họ hiếm khi hỏi tại sao sự thật đó lại được chọn ngay từ đầu.
Tôi thấy điều này lặp lại khá nhiều. Các hệ thống ngày càng giỏi trong việc chứng minh rằng một dữ liệu là đúng nhưng lại không đặt câu hỏi liệu dữ liệu đó có đáng để tồn tại trên chain hay không. Quá nhiều thứ được “xác minh” nhưng không rõ để làm gì. Một dạng over verification, làm rất tốt một việc… nhưng có vẻ không cần thiết.
SIGN, theo cách tôi hiểu không chỉ cố làm verification trustless. Nó dường như đang thay đổi cách chúng ta nghĩ về việc xác minh. Không phải mọi thứ đều cần được đưa lên chain, không phải mọi thứ đều cần được tin bởi tất cả mọi người. Có vẻ như họ đang thử tách verification ra khỏi execution. Một thứ để chứng minh, một thứ để sử dụng và hông nhất thiết phải gắn chặt với nhau.
Điểm này thú vị nhưng cũng là chỗ tôi thấy chưa chắc chắn lắm !
Các hệ thống kiểu này nếu đi xa có thể khiến việc “chứng minh” trở nên quá rẻ. Và khi chứng minh quá rẻ thì người ta bắt đầu chứng minh mọi thứ. Khi đó vấn đề không còn là thiếu niềm tin mà là thừa bằng chứng, một dạng nhiễu mới. Bạn không còn phải hỏi “có đúng không ?” mà phải hỏi “có đáng để quan tâm không?”.
Đó là phần tôi thấy ít người nói đến.
Tôi cũng để ý một điều khác: Những hệ thống thực sự được dùng rộng rãi thường không phải là những hệ thống “thuần lý tưởng”. Chúng là những hệ thống chấp nhận trade off rất rõ. Binance là một ví dụ dễ thấy, không trustless hoàn toàn, không phi tập trung tuyệt đối nhưng họ hiểu người dùng cần gì và họ cắt bỏ những phần không cần thiết. Có vẻ họ không cố loại bỏ niềm tin mà là quản lý nó.
So với góc nhìn đó trustless verification của SIGN nghe giống một bước tiến về mặt ý tưởng hơn là sản phẩm hoàn chỉnh. Nó đặt lại câu hỏi đúng chỗ nhưng câu trả lời thì còn mở.
Tôi không nghĩ đây là hướng sai nhưng cũng không chắc nó là hướng đủ. Crypto sau nhiều năm dường như không thiếu cách để chứng minh điều gì đó là đúng mà là nó thiếu những thứ đáng để chứng minh.
Phần này tôi vẫn đang chờ xem....
#SignDigitalSovereignInfra $SIGN @SignOfficial
