Tôi đã thấy quá nhiều rồi, mỗi chu kỳ lại có một “metaverse” mới, một thế giới mới, một lời hứa cũ. Người chơi sẽ sở hữu mọi thứ, người sáng tạo sẽ kiếm tiền và cuối cùng… mọi thứ dừng lại ở đó. Không phải vì ý tưởng sai mà vì không ai ở lại đủ lâu để nó hoạt động.
GameFi nếu bỏ hết narrative đi dường như vẫn đang mắc kẹt ở một vấn đề khá… tầm thường. Người chơi không đến vì game, họ đến vì kỳ vọng kiếm tiền và khi kỳ vọng đó yếu đi hệ thống bắt đầu lộ ra những điểm gãy. Không phải TPS, không phải phí gas mà là hành vi, hành vi không bền.
The Sandbox từng cố giải bài toán này theo cách rất đúng textbook. Xây một thế giới, trao quyền cho người dùng, đẩy mạnh UGC, đưa vào đất đai, tài sản, creator economy. Nghe rất hợp lý nhưng có vẻ họ đang giả định rằng nếu bạn trao đủ công cụ người dùng sẽ tự tạo ra giá trị.
Nhưng thực tế thì không đơn giản vậy.
Các hệ thống như vậy thường yêu cầu người dùng phải làm việc trước khi họ có thể “chơi”. Phải mua đất, phải học cách build, phải hiểu hệ thống. Quá nhiều bước trước khi có trải nghiệm, quá nhiều friction trước khi có cảm giác vui và trong crypto friction thường bị trừng phạt rất nhanh.
Họ nói về ownership nhưng người dùng dường như chỉ quan tâm đến liquidity. Họ nói về sáng tạo nhưng phần lớn người chơi không muốn trở thành creator. Họ chỉ muốn tham gia ít nhất từ cách tôi nhìn đó là một khoảng lệch khá lớn giữa thiết kế và hành vi thực tế.
Trong khi đó Pixels có vẻ đang đi theo một hướng khác. Không phải bắt đầu từ thế giới mà bắt đầu từ loop, không phải bắt đầu từ creator mà bắt đầu từ người chơi bình thường.
Pixels không yêu cầu bạn phải hiểu gì nhiều. Bạn vào, bạn trồng cây, bạn làm nhiệm vụ. Loop rất đơn giản gần như… quá đơn giản nhưng đó là điểm thú vị. Họ không cố làm bạn ở lại vì lý tưởng, họ giữ bạn bằng thói quen.
Các hệ thống trong Pixels dường như được thiết kế xoay quanh hành vi lặp lại. Daily quest, resource loop. Phần thưởng nhỏ nhưng đều, không có cảm giác phải đầu tư lớn để bắt đầu, không có áp lực phải tối ưu ngay từ đầu, bạn chỉ cần chơi.
Điều này nghe có vẻ nhỏ nhưng đó là phần tôi luôn quay lại. GameFi không thiếu ý tưởng lớn, nó thiếu những loop nhỏ mà người dùng thực sự quay lại mỗi ngày.
Sandbox xây một nền tảng còn Pixels xây một nhịp điệu.
Một bên cố gắng tạo ra một nền kinh tế từ trên xuống, một bên dường như đang để nền kinh tế hình thành từ hành vi dưới lên. Không phải X vs Y theo kiểu tốt hơn hay kém hơn mà là hai giả định khác nhau về con người.
Sandbox tin rằng nếu bạn trao quyền người dùng sẽ xây còn Pixels có vẻ tin rằng nếu bạn giữ họ đủ lâu họ sẽ tự tạo ra giá trị.
Nhưng tất nhiên mọi thứ mới chỉ dừng ở mức “có vẻ”.
Pixels hiện tại vẫn heavily dựa vào reward và đó luôn là con dao hai lưỡi. Khi phần thưởng giảm hành vi có giữ nguyên không ? Khi người chơi không còn được “trả tiền để ở lại” họ còn ở lại vì gameplay không ? Đây là phần tôi chưa thấy rõ.
Còn Sandbox dù có vẻ chậm nhưng họ lại đang xây một lớp hạ tầng mà nếu thành công nó có thể tồn tại lâu hơn một game cụ thể nhưng vấn đề là… người dùng có đủ kiên nhẫn để chờ không ?
Whitepaper không trả lời được những câu hỏi này, narrative cũng không chỉ có usage mới trả lời được và usage trong GameFi là thứ rất “thật”. Người chơi không nói dối, họ rời đi.
Tôi không nghĩ đây là câu chuyện ai sẽ thắng. Ít nhất là chưa, nó giống như hai hướng thử nghiệm khác nhau trong cùng một ngành vẫn chưa tìm ra product market fit.
Một bên overbuild, một bên có thể oversimplify.
Cả hai đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng.
Tôi vẫn đang theo dõi, không phải vì kỳ vọng mà vì tôi muốn xem hành vi sẽ đi về đâu vì cuối cùng GameFi không phải là về game và cũng không phải về finance mà nó là về con người và con người thì hiếm khi làm theo những gì whitepaper dự đoán.
Tôi sẽ tiếp tục theo dõi...!