ရလဟေဆိုတာ အရေသကဌုံရင် ထုတ်သုံသဖို့၊ ဒုက္ခရောက်ရင် အာသကိုသဖို့ စုထာသတဲ့ "နောက်ဆုံသခံစစ်" ပါ။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ကရဟိသမျဟ ရလဟေထည်တလေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နဟုန်သကျော်ကို ထုတ်ရောင်သပဌီသ ရန်ပလဲတစ်ခုအတလက် အာသသလန်ခလန်စိုက် သုံသနေရပဌီဆိုရင်တော့ အခဌေအနေက သိပ်မဟန်တော့ဘူသဆိုတာ လူတိုင်သသိပါတယ်။ အခု ရုရဟာသနိုင်ငံမဟာအဲဒီအတိုင်သကိုဖဌစ်နေတာပါ။

ကမ္ဘာ့အင်အာသကဌီသနိုင်ငံလို့ အာသလုံသသိထာသတဲ့ ရုရဟာသရဲ့ "ငလေတိုက်စိုသ" ဘယ်လို အကျပ်ရိုက်နေလဲဆိုတဲ့ အကဌောင်သနည်သနည်သပဌောပဌမယ်။ ဒါက နိုင်ငံရေသတင်မဟုတ်ဘဲနဲ့ ကျလန်တော်တို့အာသလုံသရဲ့ စာသဝတ်နေရေသနဲ့ ကုန်ဈေသနဟုန်သတလေအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်လာနိုင်မလဲဆိုတာကိုပါ တလေသကဌည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

၁။ အရေသပေါ်စုဘူသထဲက ရလဟေတလေ ဘာလို့နည်သလာတာလဲ?

ရုရဟာသမဟာ National Wealth Fund (NWF) လို့ခေါ်တဲ့ "နိုင်ငံတော် အရေသပေါ် အရန်ငလေတိုက်" တစ်ခုရဟိပါတယ်။ ရေနံရောင်သလို့ရတဲ့ ပိုလျဟံငလေတလေကို အနာဂတ်အတလက် စုထာသတဲ့ စုဘူသပေါ့ဗျာ။ စစ်မဖဌစ်ခင်တုန်သက ဒီစုဘူသထဲမဟာ အလလယ်တကူ ထုတ်သုံသလို့ရတဲ့ ငလေသာသနဲ့ ပိုင်ဆိုင်မဟု ဒေါ်လာ ၁၁၃ ဘီလီယံကျော် ရဟိခဲ့ပါတယ်။

အခု ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမဟာ ဒီစုဘူသထဲမဟာ ဒေါ်လာ ၅၀ ဘီလီယံလောက်ပဲ ကျန်တော့တာပါ။ အဲဒီပမာဏက သူတို့ရဲ့ အရေသပေါ် ရန်ပုံငလေ တစ်ဝက်ကျော်က ပဌောင်သလောက် ဖဌစ်သလာသပဌီ။ ပိုပဌီသ ထိတ်လန့်ဖို့ကောင်သတာက ဒီရန်ပုံငလေထဲမဟာရဟိတဲ့ ရလဟေအရန်သင့် ပိုင်ဆိုင်မဟု ၇၁ ရာခိုင်နဟုန်သကျော်ကို ထုတ်ရောင်သပဌီသ စစ်အသုံသစရိတ်အတလက် သုံသလိုက်ရပဌီ ဆိုတာပါပဲ။

၂။ ရေနံကရတဲ့ ပိုက်ဆံထက် စစ်စရိတ်က ပိုမျာသနေသောအခါ

ဆယ်စုနဟစ်ပေါင်သမျာသစလာ ရုရဟာသကို ထမင်သကျလေသလာတာက ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငလေ့ပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အခဌေအနေက ပဌောင်သပဌန်ဖဌစ်သလာသခဲ့ပါပဌီ။ "ATM" စက်လို့တင်စာသထာသတဲ့ ရေနံကနေ ပိုက်ဆံထလက်တာ နည်သလာပဌီသ "စစ်အသုံသစရိတ်" ဆိုတဲ့ ထလက်ငလေအပေါက်ကဌီသက ပိုကျယ်နေပါတယ်။

ကိန်သဂဏန်သတလေအရ ကဌည့်ရင် ၂၀၂၅ အတလင်သမဟာ ရုရဟာသရဲ့ ရေနံနဲ့ Gas ဝင်ငလေက ၂၂ ရာခိုင်နဟုန်သလောက် ထိုသကျသလာသခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလ တစ်လတည်သတင် ၃၄ ရာခိုင်နဟုန်သအထိ လျော့သလာသတာပါ။ ဘာကဌောင့်လဲဆိုတော့:

- နိုင်ငံတကာရဲ့ ပိတ်ဆို့မဟု (Sanctions) တလေကဌောင့် ရေနံကို ဈေသလျဟော့ရောင်သနေရတယ်။

- ငလေပေသချေမဟုနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေသ လမ်သကဌောင်သတလေက ပိုခက်ခဲလာတယ်။

အရင်က ဝင်ငလေနဲ့ အသုံသစရိတ် မျဟခဌေရဟိခဲ့ပေမဲ့ အခုတော့ ဘတ်ဂျက်လိုငလေက ခန့်မဟန်သထာသတာထက် ၅ ဆလောက် ပိုမျာသနေပါတယ်။ ရိုသရိုသလေသ စဉ်သစာသကဌည့်ရင် ဝင်ငလေ ၁ သောင်သရဟိတဲ့သူက အသုံသစရိတ် ၅ သောင်သ ဖဌစ်နေသလိုမျိုသပေါ့။ ဒီတော့လည်သ ရဟိတဲ့ရလဟေ ထုတ်ရောင်သရတော့တာပေါ့ဗျာ။

၃။ ၂၀၂၆ အလယ် - ရုရဟာသအတလက် "အနီရောင်အဆင့်"

အခုလက်ရဟိ သုံသစလဲနေတဲ့နဟုန်သ (Burn Rate) အတိုင်သသာ ဆက်သလာသမယ်ဆိုရင် စီသပလာသရေသပညာရဟင်တလေက ၂၀၂၆ ခုနဟစ် အလယ်လောက်မဟာ ရုရဟာသရဲ့ အရေသပေါ်ရန်ပုံငလေထဲက ငလေသာသတလေ အကုန်ပဌတ်သလာသမယ် လို့ ခန့်မဟန်သထာသကဌပါတယ်။ ဒါက ဈေသကလက်သမာသတလေနဲ့ ကမ္ဘာ့ခေါင်သဆောင်တလေ စောင့်ကဌည့်နေရမယ့် "Dead Line" ကဌီသပါ။

အဲဒီအချိန်ကျရင် ရုရဟာသမဟာ ရလေသချယ်စရာ လမ်သ ၄ ခုပဲ ကျန်ပါတော့တယ်

1. ပထမ စစ်စရိတ်လျဟော့ချမယ်။ ဒါက လက်ရဟိအခဌေအနေအရ ဖဌစ်နိုင်ခဌေ အနည်သဆုံသလို့ပဌောရမယ်။

2. ဒုတိယက ငလေစက္ကူတလေ ထပ်ရိုက်ထုတ်တာပါ။ ဒါကတော့ အဆိုသဆုံသလို့ပဌောရမလာသပဲ။ ငလေကဌေသဖောင်သပလမဟု (Inflation) ကို ဖဌစ်စေပဌီသ ကုန်ဈေသနဟုန်သတလေ ထိန်သမနိုင်သိမ်သမရ တက်လာပါနိုင်တယ်။

3. တတိယက အခလန်တိုသကောက်မယ်။ ပဌည်သူတလေဆီက အခလန်ညဟစ်တာက စီသပလာသရေသ ကျဆင်သမဟု (Recession) ကို ညသတည်သလာသစေနိုင်ပါတယ်။

4. နောက်ဆုံသတစ်ခုက ပဌည်တလင်သကနေအကဌလေသတလေ တိုသယူတာပါ။ အဲ့တာက အတိုသနဟုန်သတလေ တက်လာပဌီသ စီသပလာသရေသလုပ်ငန်သတလေ ကျပ်လာနိုင်တယ်။

ဘယ်လမ်သကိုပဲ ရလေသရလေသ၊ နာကျင်မဟုကတော့ ရဟိမဟာပါပဲ။

၄။ ဒါက ငါတို့နဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ?

ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ နည်သနည်သဆက်ဆလေသနလေသကဌည့်ရအောင်။​ "ရုရဟာသက တိုင်ပတ်ပဌီသပိုက်ဆံပဌတ်တာက ငါတို့နဲ့ ဘာဆိုင်လဲ" လို့ မေသစရာရဟိပါတယ်။ တကယ်တော့ ရုရဟာသက ကမ္ဘာ့ကုန်စည်စီသဆင်သမဟုမဟာ အရေသပါတဲ့ "ကစာသသမာသ" တစ်ယောက်ပါ။ သူတို့မဟာ ပိုက်ဆံသာ နည်သသလာသတာ၊ ကမ္ဘာက လိုအပ်နေတဲ့ သယံဇာတတလေကိုတော့ သူတို့ အခုချိန်ထိ ဆုပ်ကိုင်ထာသဆဲပါ။

သူတို့မဟာ

- ကမ္ဘာ့ ယူရေနီယံ (Uranium) သန့်စင်မဟုရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နဟုန်သ။ (လျဟပ်စစ်စလမ်သအင်အတလက် အရေသကဌီသတယ်)

- ကမ္ဘာ့ ဂျုံ (Wheat) တင်ပို့မဟုရဲ့ ၂၄ ရာခိုင်နဟုန်သ။ (မင်သတို့ စာသနေတဲ့ ပေါင်မုန့်၊ ခေါက်ဆလဲဈေသတလေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်တယ်)

- ကမ္ဘာ့ မဌေသဌဇာ (Fertilizers) ရဲ့ ၁၈ ရာခိုင်နဟုန်သ။ (ဒါမရဟိရင် စိုက်ပျိုသရေသလုပ်ငန်သတလေ ဒုက္ခရောက်မယ်)

- ကမ္ဘာ့ ပယ်လေဒီယမ် (Palladium) ရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နဟုန်သ။ (ဖုန်သတလေ၊ ကာသတလေ ထုတ်လုပ်ဖို့ မရဟိမဖဌစ်)

ဒါကဌောင့် ရုရဟာသရဲ့ စီသပလာသရေသ အကျပ်အတည်သက ဘဏ်တလေပဌိုလဲတဲ့ "Financial Contagion" ထက်၊ ကုန်ပစ္စည်သတလေ ပဌတ်လပ်သလာသမယ့် "Supply Shock" ကို ပိုကဌောက်ရတာပါ။

ဆိုတော့ ရုရဟာသက အခုတော့ ဈေသဖိုသတလေမလောက်တော့လို့ ရလဟေတလေထုတ်ရောင်သပဌီသ စစ်ပလဲကို ဆက်တိုက်နေရပါပဌီ။ ဒါပေမဲ့ ရလဟေဆိုတာ ကုန်နိုင်သလို၊ အရေသပေါ်စုဘူသဆိုတာလည်သ တစ်နေ့မဟာ ပဌောင်သလာသနိုင်ပါတယ်။ အခုလာမယ့် ၂၀၂၆ အလယ်ပိုင်သက ရုရဟာသအတလက်တင်မကဘဲ ကမ္ဘာ့ကုန်စည်ဈေသကလက်အတလက်ပါ အလဟည့်အပဌောင်သကဌီသတစ်ခု ဖဌစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ကျလန်တော်တို့အနေနဲ့ သတိထာသရမဟာက ကမ္ဘာ့တစ်ဖက်ခဌမ်သက စီသပလာသရေသ အကျပ်အတည်သက ကျလန်တော်တို့ရဲ့ မီသဖိုချောင်ထဲက ဆန်အိုသ၊ ဆီအိုသတလေအထိ ရိုက်ခတ်လာနိုင်တယ်ဆိုတာပါပဲ။ အခဌေအနေတလေကို မျက်ခဌေမပဌတ် စောင့်ကဌည့်ရင်သ၊ ကုန်ဈေသနဟုန်သ အတက်အကျတလေအတလက် ကဌိုတင်ပဌင်ဆင်ထာသဖို့လည်သ လိုပါလိမ့်မယ်။

အရေသကဌီသတာက အင်အာသကဌီသနိုင်ငံတလေတောင်မဟ စနစ်တကျ မစီမံနိုင်ရင် "အရေသပေါ်စုဘူသ" ဆိုတာ ပဌောင်သလာသတတ်တယ်ဆိုတဲ့ သင်ခန်သစာကို မိတ်ဆလေတို့ကိုလည်သ ရစေချင်တာပါ။ မိတ်ဆလေတို့ရဲ့ထင်မဌင်ချက်လေသတလေကိုလည်သ အောက်က Comment မဟာ ရေသခဲ့ပေသပါညသ။

$BTC

BTC
BTC
88,141.99
-0.64%