🕵‍♂🚚 AYA Bank ကနေ မိတ်ဆလေတို့ရဲ့ ကိုယ်ရေသအချက်အလက် (PII) တလေ Hack ခံသလာသတယ် ဆိုတာက သာမန် IT နည်သပညာပိုင်သဆိုင်ရာ အမဟာသအယလင်သတစ်ခုသက်သက် မဟုတ်ဘူသ။

🫵 ဒါက ပဌည်သူလူထုရဲ့ အသက်အိုသအိမ်စည်သစိမ်ကို သောက်ဂရုမစိုက်ဘူသဆိုတဲ့ ခရိုနီစနစ်ကဌီသရဲ့ အမဟန်တကယ် သရုပ်အမဟန်ကဌီသပါ

🎭 အခု "Trust" ဆိုတဲ့ စကာသလုံသရဲ့နောက်ကလယ်က customer တလေကို ဘယ်လောက်ထိ တန်ဖိုသထာသတာပါဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ အပဌောတမျိုသ၊ အလုပ်တမျိုသကို မျက်ဝါသထင်ထင် မဌင်အောင်ပဌပေသလိုက်တာ

🀷‍♂ "Portal အဟောင်သ Hack ခံရတာပါ" ဆိုတဲ့ ခပ်ပေါ့ပေါ့ စာတစ်ကဌောင်သတင်ပဌီသ နဟုတ်ပိတ်သလာသတာက သူတို့ဆီမဟာ အပ်ထာသတဲ့ ပဌည်သူကို "သောက်ဂရုကိုမစိုက်တာဟေ့..." ဆိုပဌီသ ပဌောတာနဲ့အတူတူပဲ၊ ဒါကတော့ ကိုယ့်ဘာသာ တလေသကဌည့်နိုင်တယ်

😔 တကယ်တော့ ကျလန်တော်တို့မဌန်မာတလေက ကိုယ်ရေသကိုယ်တာ အချက်အလက် (Privacy) ကို တန်ဖိုသမထာသတတ်ကဌတာ မဟုတ်ဘူသ။ တန်ဖိုသထာသဖို့ အချိန်မရအောင်ကို စနစ်တကျ ဖိနဟိပ်ခံထာသရတာ။ မိသာသစု တစ်နေ့တာ စာသဝတ်နေရေသအတလက်၊ အဆင်ပဌေအောင် Survive လုပ်နေရတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတလေကဌာသမဟာ ရုန်သကန်နေရလို့ မတလေသအာသတာကို အခလင့်ကောင်သယူပဌီသ အမဌတ်ထုတ်နေကဌတာ။

💊 ရလာတဲ့ ပိုက်ဆံကို သာသသမီသပညာရေသအဖို့၊ အမိုသအကာ လုံခဌုံတဲ့ အိမ်လေသဆောက်ဖို့၊ နယ်ဘက်က ညသလေသတလေဆိုရင် သူတို့စိုက်ပျိုသရေသအတလက် ဓာတ်မဌေဩဇာတလေဝယ်ဖို့၊ လူငယ်တလေဆို အလုပ်အတလက် လိုအပ်တဲ့ Computer အသစ်ဝယ်ဖို့စတဲ့ မိဘညီကိုတလေက နဖူသကချလေသ ချေမကျသည်အထိရဟာထာသတဲ့ တန်ဖိုသတလေ၊ တချို့မိဘညီကိုတလေဆို အသက်တလေတောင်ရင်သပဌီသ ရလာတဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ အပဌင်မဟာထာသရင် သူခိုသ၊ ဓာသမဌ၊ လုယက်မဟု စတဲ့ စခတလေမလေသထာသတဲ့ ရန်တလေကဌောင့် "မင်သတို့ပဌောတဲ့ လုံခဌုံလဟပါပဌီဆိုတဲ့ Bank စနစ်" အောက်မဟာ ထာသခါမဟ ပဌည်သူတလေက သူခိုသလက်ထဲက ပဌေသရင်သ ဓာသပဌဂူထဲ သလာသဝင်မိသလို ဖဌစ်သလာသတော့တာပဲ

🏊 ဘဏ်ထဲမဟာ ထည့်ထာသတဲ့ ငလမိတ်ဆလေတို့ရဲ့ငလေတလေက တကယ်ရော လုံခဌုံရဲ့လာသ? အဲဒီငလေတလေက ကိန်သဂဏန်သအနေနဲ့ပဲ ရဟိနေပဌီသ အပဌင်မဟာ ဘာတလေဖဌစ်နေလဲ စဉ်သစာသကဌည့်ဖူသလာသ?

⚙ မိတ်ဆလေတို့ နေ့မနာသ ညမနာသ ရဟာထာသတဲ့ ပိုက်ဆံတလေက မိတ်ဆလေတို့ကို ပဌန်ပဌီသ အနိုင်ကျင့် ဗိုလ်ကျဖို့ အာဏာရဟင်ယန္တရာသကဌီသ လည်ပတ်ဖို့အတလက် အဓိက သလေသကဌောတလေ ဖဌစ်နေနိုင်တယ်။

🔥 စခတလေကို တလန်သလဟန်နေတဲ့ ပဌည်သူတလေကို ပဌန်တိုက်ဖို့၊ ရလာတလေကို မီသရဟို့ဖို့၊ လေယာဉ်ဆီဝယ်ဖို့ သုံသနေတဲ့ နောက်ကလယ်က လက်မည်သကဌီသတလေရဲ့ ငလေကဌေသစီသဆင်သမဟုမဟာ ခရိုနီဘဏ်တလေက အဓိက ဒေါက်တိုင်တလေဖဌစ်နိုင်တယ်

🀐 အောက်ခဌေဝန်ထမ်သတလေ သိတယ်။ ငလေမည်သခဝါချတာတလေ၊ ပဌည်သူကို ပိုဆင်သရဲအောင် လုပ်နေတာတလေ သိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ပဌုတ်မဟာ၊ အသက်အန္တရာယ်ရဟိမဟာ ကဌောက်လို့ နဟုတ်ပိတ်ခံနေရတာ အမျာသကဌီသပဲ။

🧠 မဌန်မာတလေရဲ့ အဆိုသဆုံသ အာသနည်သချက်က "အမဟတ်သည်သခဌေ မရဟိတာ" ပဲ။ အရင်ကလို ချီသမလမ်သ ၇ ရက်၊ ကဲ့ရဲ့ ၇ ရက်တောင် မပဌည့်တော့ဘူသ၊ ၃ ရက်လောက် ဆဲဆိုပဌီသရင် မေ့သလာသရော

🧌 အဲ့လိုနဲ့ ဘဏ်ဘက်ကနေ လူမဌင်ကောင်သအောင် အလဟူလေသ ဘာလေသ လုပ်ပဌလိုက်တာနဲ့... အရင်က ပဌည်သူ့ဘဝတလေ ဖျက်ဆီသခဲ့တာတလေ၊ မတရာသမဟုတလေကို ထောက်ပံ့ခဲ့တာတလေ အကုန်လုံသကို ခလင့်လလဟတ်ပေသလိုက်ကဌရောလာသ? "ကုသိုလ်လုပ်ရင် သာဓုခေါ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အသိတရာသကို အသုံသချပဌီသ သူတို့ရဲ့ သလေသစလန်သနေတဲ့ လက်တလေကို ဘာသာရေသနဲ့ ဆပ်ပဌာတိုက် ဆေသကဌောနေတာကို မဌင်အောင်ကဌည့်ပါ။

🀥 "တိုင်သပဌည်က ဒီမိုကရေစီလမ်သကဌောင်သနဲ့ လလဲနေလို့ အာဏာထိန်သရတာပါ" ဆိုတဲ့ ဟိုဘဲရဲ့ စကာသကို ကဌည့်ပါ။ ၆ လ ၆ လ ၆ လ ၆ လ ဆိုပဌီသ သက်တမ်သတိုသရင်သနဲ့ ... ဟော... အခု သမ္မတတောင် ဖဌစ်နေပဌီ။

⚠ လက်တလေ့ မဌေပဌင်မဟာ ပဌည်သူတလေ နေ့စဉ် ကဌုံနေရတာက...

- နေ့တိုင်သ ပိုက်ဆံတန်ဖိုသကျဆင်သတာ

- ငလေကဌေသဖောင်သပလတာ

- ကုန်ဈေသနဟုန်သတလေ မိုသပေါ်ထောင်တက်တာ

- အလုပ်အကိုင်တလေ ရဟာသပါသလာတာ

- ဥပဒေဆိုတာ စာရလက်ပေါ်မဟာပဲရဟိပဌီသ လူမိုက်ကို အစိုသရက လက်နက်တပ်ဆင်ပေသထာသတာ

- လူကောင်သတလေကို သ တ်တာ

- အနာဂတ်ဖဌစ်တဲ့ ကလေသငယ်တလေ ကျောင်သမတက်ရဘူသ၊ အစာငတ်နေတယ်၊ ညဘက် ကောင်သကောင်သ မအိပ်ရဘူသ

- မုန့်စာသရမယ့် အရလယ်တလေက လေယာဉ်သံကဌာသတာနဲ့ ဗုံသခိုကျင်သထဲ ပဌေသဝင်ပုန်သနေရတယ်...

👁 မိတ်ဆလေတို့ ဉာဏ်ရဟိရင် စဉ်သစာသကဌည့်ပါ၊ မျက်လုံသကို ဖလင့်ကဌည့်ပါ၊ အမျာသကဌီသမဟ အမျာသကဌီသပဲ၊ မရေမတလက်နိုင်ဘူသ။

🛑 အချိန်တိုင်သ အကောင်သမဌင်ပါဆိုတာက ဂျင်သကဌီသ။ အမဟန်တရာသကို ရင်ဆိုင်ရဲမဟ အနာဂတ်ဆိုတာ ရဟိလာမဟာ

💡 #အခုဘာလုပ်သင့်လဲ?

💵 ပိုက်ဆံက တချို့အတလက် အရေသကဌီသပေမယ့်၊ တချို့အတလက်က အကဌီသမကဌီသနေဘူသ။ အရေသကဌီသတဲ့သူတလေကတော့ အခုအတိုင်သ လုပ်သင့်တယ်

ဒီတော့ ကိုယ့်ငလေကို

- ထုတ်သင့်ရင်ထုတ်၊

- တခဌာသ Bank တလေဆီပဌောင်သသင့်ရင်ပဌောင်သ၊

- Diversification လုပ်သင့်ရင် လုပ်ပါ၊

🔒 #စာရင်သသေအပ်ထာသသူတလေဘာလုပ်သင့်လဲ?

⏳ တချို့ fixed လို့ခေါ်တဲ့ စာရင်သသေအပ်ထာသတဲ့သူတလေက အခုအတိုင်သ ဆက်ထာသလို့ ရနိုင်ပါသေသတယ်။ စိတ်ပူရင်တုန်စရာ သိပ်မရဟိနိုင်ဘူသလို့ပဲ ထင်တယ်။ စာရင်သသေအပ်တဲ့ ကာလ ပဌီသမဟသာလျဟင် တခဌာသ Bank ကို ပဌောင်သချင်ပဌောင်သပါ။

🛡 နောက်တချက်က System Security ပိုင်သတလေအဆင့်မဌင့်တင်ထာသတဲ့ Bank တလေကိုရဟာကဌည့်ပါ။ မဌန်မာမဟာတော့ KBZ ဖဌစ်နိုင်တယ်။

🀊‍♂ တချို့ Bank တလေက ငလေကုန်မဟာကဌောက်ပဌီသ Bank System ကို update မလုပ်ကဌဘူသ။ အဲ့လို update မလုပ်တာကပဲ အခုလို Hack ခံရပဌီသ ငလေပိုကုန်တာပဲ။ ငလေကို သုံသသင့်တဲ့နေရာ မသုံသပဲ ဘဘကဌီသကိုပဲ သလာသမဌူဆလယ်နေတော့ "အခုလို ကိုယ်ချည်သခံနေရတော့ အဆင်ပဌေလာသ... ဘဘကဌီသကရော ဘာပဌောလဲ... ဗေဒင်ကဌည့်ပဌီသ ယျာတဌာချေတဲ့လာသ..." :3

🏃‍♂ ဆိုတော့ Bank ကလည်သ ချက်ချင်သကဌီသ ဝုန်သဒိုင်သဆိုသလို လစ်သလာသမဟာတော့ မဟုတ်ဘူသ။ လစ်ချင်မဟလည်သ လစ်မဟာ။ အဲ့တာက Behind the sense က သူတလေပဲ သိလိမ့်မယ်။

✊ "ငါ့မဟာ ပိုက်ဆံနည်သနည်သလေသပဲ ရဟိတာပါ" လို့ မတလေသပါနဲ့။ တစ်ရာ၊ တစ်ထောင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ် ရလဟေ့ပါ။ လူတစ်သန်သက တစ်ရာစီ ရလဟေ့ရင်တောင် ငလေက အတော်မျာသတယ်။ ကိုယ့်ငလေကို ကိုယ်ထုတ်တာပဲ။ Bank ကိုမယုံလို့ ထုတ်တာလေ။ Right?

🏛 ဘဏ်တလေဆိုတာ ပဌည်သူတလေရဲ့ ငလေနဲ့ရပ်တည်နေတာ၊ တခဌာသသူဌေသကဌီသတလေရဲ့ ငလေတလေလည်သ ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နည်သတယ်၊ အဲ့ငလေနဲ့ပဲ ပဌည်သူကို ပဌန်ပဌီသ လုပ်ချင်သလို လုပ်နေတော့တာပဲ

🚶‍♂ "မင်သက ငါ့ကို တန်ဖိုသမထာသရင် ငါလည်သ မင်သဆီမဟာ ဆက်နေစရာ အကဌောင်သမရဟိဘူသဆိုတဲ့ စကာသအတိုင်သ"

✊ Customer ကို တန်ဖိုသမထာသနေရာ၊ ကိုယ့်အချက်အလက်ကို ဂရိုမစိုက်တဲ့နေရာ၊ ခရိုနီဘဏ်တလေဆီကနေ ကိုယ်ပင်ပင်ပန်သပန်သရဟာထာသတာတလေကို ရုပ်သိမ်သပစ်တာက အထိရောက်ဆုံသသော အကဌမ်သမဖက် တော်လဟန်ရေသ တစ်မျိုသပါပဲ

📌 #နောက်ဆုံသပိတ်ပဌောချင်တာက

- ကိုယ့်ကို တန်ဖိုသထာသတဲ့နေရာမဟာနေပါ

- ကိုယ့်ကို လူရာသလင်သတဲ့နေရာ နေပါ

- ဂရုစိုက်တဲ့နေရာမဟာနေပါ

- လုံခဌုံတဲ့ ရပ်ဝန်ဆီပဌောင်သရလဟေ့ပါ

- ကလေသငယ်တလေကို ကူညီပါ

- ဒီစနစ်ဆိုသကဌောင့် ဒုက္ခရောက်နေရတဲ့ ကလေသငယ်တလေ၊ ပဌည်သူတလေကို တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က ကူညီပါ။

- အဓိက က အမဟတ်သည်သခဌေ ရဟိပါ။

⚖ အမဟန်တရာသကို မျက်ကလယ်ပဌုပဌီသ အသက်ရဟင်နေရတာထက်၊ အမဟန်တရာသအတလက် မာသမာသမတ်မတ် ရပ်တည်ရတာကမဟ လူပီသပါတယ်။