Meia-noite tách bài toán phí giao dịch thành hai lớp. $NIGHT é tài sản quản trị. DUST é nhiên liệu để chạy giao dịch trên @MidnightNetwork , sinh ra tự động từ việc hold NIGHT theo thời gian rồi bị đốt sau mỗi lần dùng. Thiết kế này đúng vì tách giá trị tài sản khỏi chi phí vận hành, tránh phí tăng vọt như Ethereum năm 2021.
Nhưng khi đọc kỹ, mình thấy có một hệ quả mà tài liệu tokenomics không nhấn mạnh đủ.
DUST sinh ra tuyến tính theo lượng $NIGHT nắm giữ. Ai hold 100 NIGHT thì có DUST nhiều hơn người hold 1 NIGHT đúng 100 lần. Không có cơ chế điều chỉnh theo nhu cầu thực tế hay mức đóng góp.
Một startup muốn xây ứng dụng y tế với vài nghìn giao dịch mỗi ngày cần hold đủ NIGHT từ trước để DUST tích lũy dần, không phải mua hôm nay dùng được ngay. Nếu không đủ, họ bị throttle so với tổ chức đã hold hàng triệu NIGHT và tích lũy DUST từ trước. Lựa chọn là mua thêm NIGHT từ thị trường hoặc phụ thuộc vào whale để được cấp DUST. Không phải phí cao. Là rào cản tài sản kết hợp rào cản thời gian.
Mình theo dõi Midnight khá kỹ và đánh giá cao thiết kế kỹ thuật của họ. Nhưng đây là điểm mình chưa thấy ai đặt câu hỏi: quyền truy cập mạng lưới đang được phân phối theo tài sản nắm giữ, không phải theo nhu cầu hay đóng góp. Đó chính xác là cách hệ thống tài chính truyền thống hoạt động. Midnight giải được bài toán privacy. Nhưng ở tầng kinh tế, Midnight đang đưa quyền truy cập quay trở lại với những người đã có sẵn tài sản từ trước.
Liệu một hệ thống như vậy có thể mở rộng adoption từ những người thực sự cần dùng, hay cuối cùng vẫn ưu tiên những người đã có sẵn tài sản từ đầu?