Từ hồi còn là sinh viên, trong một lần tình cờ lướt forum công nghệ, tôi biết đến crypto. Ban đầu chỉ là tò mò: Bitcoin là gì, vì sao người ta có thể kiếm tiền từ những con số nhấp nháy trên màn hình. Tôi bắt đầu với số vốn rất nhỏ, học cách đặt lệnh, xem chart, đọc vài bài phân tích kỹ thuật cơ bản. Thật may mắn — hoặc có lẽ là ảo tưởng — những lệnh đầu tiên đều có lãi. Lãi nhanh, lãi dễ, khiến tôi tin rằng mình “có năng khiếu”.

Khi có lãi, tôi bắt đầu tăng vốn. Từ spot sang futures, từ x5 lên x10, rồi x20. Mỗi lần thắng lại càng tự tin hơn, nghĩ rằng mình đã hiểu thị trường. Nhưng tôi không nhận ra rằng thứ mình có lúc đó không phải là kỹ năng, mà là thị trường thuận lợi và may mắn.

Rồi chu kỳ thay đổi. Những lệnh bắt đầu âm. Tôi không chịu cắt lỗ vì nghĩ “chỉ là điều chỉnh”. Khi giá đi ngược, tôi vào thêm lệnh để gồng. Tâm lý bắt đầu dao động: sợ hãi khi âm sâu, tham lam khi vừa hồi lại một chút. Tôi tăng đòn bẩy với hy vọng gỡ nhanh, thậm chí có lúc all-in chỉ vì không chấp nhận việc mình sai. Kết quả thì ai cũng đoán được: tài khoản về 0.

Khoảnh khắc đó rất tệ. Không chỉ mất tiền, mà còn mất niềm tin vào bản thân. Tôi từng nghĩ đến việc bỏ trading hoàn toàn. Nhưng sau một thời gian nhìn lại, tôi nhận ra một sự thật khó chấp nhận: tôi thua không phải vì thị trường, mà vì chính mình.

Tôi bắt đầu học lại từ đầu, lần này nghiêm túc hơn. Không còn tìm “kèo thơm”, không còn nghe room phím lệnh. Tôi học về quản lý vốn, về risk/reward, về tâm lý giao dịch. Tôi hiểu rằng nhiệm vụ của trader không phải là thắng mọi lệnh, mà là tồn tại đủ lâu để lợi thế phát huy tác dụng. Tôi chấp nhận cắt lỗ nhỏ, chấp nhận sai, và không còn xem mỗi lệnh trade là một canh bạc.

Sau 5 năm, tôi không giàu nhanh như những câu chuyện trên mạng. Nhưng tôi bình tĩnh hơn khi vào lệnh, không còn để cảm xúc điều khiển tay bấm. Tôi hiểu rằng trading là một hành trình dài, nơi kỷ luật quan trọng hơn tài năng, và sống sót quan trọng hơn lợi nhuận ngắn hạn.

Nếu có điều gì tôi học được từ crypto, thì đó không chỉ là cách đọc chart, mà là cách đối mặt với lòng tham, nỗi sợ, và cái tôi của chính mình.