Hôm qua, @MidnightNetwork vừa thông báo Worldpay và Bullish đã join Midnight Network với tư cách là node operator. Mình thấy một insight thú vị ở đây là 2 operator này, mỗi bên đang giải quyết đúng một nửa của cùng một vấn đề "public visibility of transaction data"
Như mọi người đã biết thì trên blockchain, mọi giao dịch trên chuỗi đều hiển thị hoàn toàn, điều này rất minh bạch. Tuy nhiên, với các tổ chức tài chính truyền thống, có rất nhiều thông tin họ không muốn public lên một ledger như dữ liệu khách hàng, chiến lược giao dịch hay sổ sách nội bộ... Điều này khiến cho các tổ chức truyền thống còn e ngại việc tiếp cận blockchain, không phải vì thiếu thanh khoản, công nghệ mà là do public visibility of transaction data
Cụ thể hơn, Worldpay giải quyết vấn đề phía payment, làm sao settle stablecoin mà không lộ dữ liệu merchant. Còn Bullish giải quyết phía solvency. làm sao chứng minh exchange không vỡ nợ mà không phải show toàn bộ sổ sách.
Worldpay giải quyết phía payment
Worldpay hiện đang là một trong những payment processor lớn nhất thế giới với 94 tỷ giao dịch/năm, $3.7 nghìn tỷ payments, 6 triệu merchants tại 175 quốc gia. Hiện tại, họ đang test stablecoin settlement dùng USDG trên Midnight, vừa tuân thủ compliant AML/KYC, vừa giữ transaction confidential trên cả B2B lẫn B2C flows.
Vậy, tại sao họ lại chọn Midnight?
Bạn hãy thử hình dung, nếu Worldpay settle payment giữa một chuỗi bán lẻ lớn với nhà cung cấp qua stablecoin trên một blockchain public. Ngay lập tức, bất kỳ ai cũng có thể thấy những thông tin nhạy cảm như: hai bên giao dịch với nhau bao nhiêu lần, số tiền mỗi lần là bao nhiêu, tần suất thanh toán như thế nào... Từ đó, đối thủ cạnh tranh có thể suy ra khối lượng kinh doanh, margin, thậm chí cả mối quan hệ đối tác chiến lược. - Đây là điều mà không một doanh nghiệp nghiêm túc nào chấp nhận điều đó.
Nhưng nếu không dùng blockchain, Worldpay sẽ mất đi các lợi thế của stablecoin như: settlement tức thì 24/7, không cần qua ngân hàng trung gian, chi phí thấp hơn so với hệ thống SWIFT truyền thống.
-> Midnight đang giải quyết đúng cái mâu thuẫn này: Worldpay vẫn settle bằng stablecoin, vẫn chạy AML/KYC đầy đủ cho regulator khi cần, nhưng chi tiết giao dịch chỉ có các bên liên quan mới đọc được - Merchant A không biết Merchant B đang trả bao nhiêu và đối thủ cũng không đọc được sổ sách trong khi Regulator vẫn có đủ thông tin để kiểm tra tuân thủ.
Bullish giải quyết phía solvency verification
Sau vụ việc năm 2022, người ta mới đặt ra một câu hỏi là: làm sao biết exchange mình đang dùng có thực sự giữ đủ tiền cho khách hàng không? và câu trả lời của industry là Proof of Reserves — exchange public wallet address lên chain để bất kỳ ai cũng có thể verify số dư.
Điều này có vẻ ổn, nhưng vấn đề là khi một exchange publish wallet address, họ cũng đồng thời lộ ra toàn bộ lịch sử giao dịch, danh sách counterparty, thậm chí cả pattern hành vi của khách hàng tổ chức lớn. Ví dụ: một hedge fund đang giữ $500 triệu trên exchange không muốn cả thị trường biết họ đang tích lũy hay phân phối token gì hay một market maker không muốn lộ chiến lược thanh khoản của mình.
Nếu exchange không publish gì cả, thì sẽ không ai còn solvent, nhưng nếu minh bạch thì sẽ bị lộ hết thông tin quan trọng.
Vậy Bullish đang giải quyết nó như thế nào?
Bullish đang xây thứ khác hơn trên ZK layer của Midnight. Thay vì public raw data, họ dùng ZK proofs để tạo ra một bằng chứng toán học: "Tổng tài sản của chúng tôi lớn hơn tổng liability — và đây là proof để bạn verify điều đó." Auditor và regulator có thể nhận được bằng chứng đủ để xác nhận exchange solvent, nhưng vẫn đảm bảo không ai nhìn thấy wallet address cụ thể, không ai biết khách hàng nào đang giữ bao nhiêu, không ai đọc được transaction history.
-> Nếu mô hình này thành công, đây không chỉ là giải pháp cho Bullish, mà là standard mới mà toàn bộ industry nên áp dụng. Vì các tổ chức giờ đây có thể "minh bạch" mà vẫn "bảo mật thông tin khách hàng"
Nói thật thì mình không biết Midnight có deliver đúng timeline, khi mainnet vừa ra mắt, PoC vẫn đang trong giai đoạn test và còn rất nhiều thứ cần chứng minh trong thực tế. Nhưng đây là lần đầu tiên mình thấy hai bài toán lớn của institutional DeFi là payment rails và solvency verification được giải quyết song song trong cùng một ecosystem, bởi hai tên tuổi đủ lớn để tạo ra precedent cho cả industry.