Đêm qua mình log-in vào game đứng ở marketplace trong Pixels khá lâu, không phải để trade mà chỉ để xem mọi người đang thảo luận về chuyện gì. Ban đầu thấy khá vô nghĩa, nhưng càng đọc càng thấy có gì đó không ổn với cách mình đang chơi.
Hôm đó có vài người nhắc đến việc một số resource đang “lệch giá nhẹ” giữa các khu. Mình không phản ứng ngay, nhưng khoảng 10-15 phút sau thử bán thì giá cao hơn gần 20%. Điều lạ là mấy ngày trước đó mình farm đúng loop này, gần như lúc nào cũng bán ngang giá market, chênh lệch rất ít.
Lúc đó mình bắt đầu nghi ngờ. Nên mình thử để ý lại trong vài ngày tiếp theo. Có khoảng 5-6 lần mình thấy cùng một pattern. Cứ mỗi khi trong chat có người nhắc đến shortage hoặc demand tăng, thì trong vòng 10-20 phút sau giá thường lệch khoảng 10-15%, rồi dần quay về mức cũ sau tầm 30-45 phút khi nhiều người bắt đầu phản ứng.
Không phải lúc nào cũng đúng. Nhưng đủ lặp lại để mình không thể coi là ngẫu nhiên nữa.
Trước đây mình cũng nghĩ social trong game kiểu này chỉ để cho vui, hoặc cùng lắm là tạo cảm giác “có cộng đồng”. Kiểu như thêm chat box cho đỡ trống, hoặc để người chơi không thấy cô đơn. Nhưng càng chơi mình càng thấy assumption đó hơi sai.
Ít nhất với mình, social trong Pixels không phải để giao tiếp. Nó giống một layer tạo power hơn.
Mình hay nghĩ đơn giản thế này. Trong game Web3, thứ quan trọng nhất là tài sản và cơ chế kiếm tiền. Ai optimize tốt hơn thì thắng. Nhưng Pixels lại lén đưa thêm một biến số mà không phải ai cũng để ý. Đó là network.
Ví dụ rất rõ. Nếu mình chơi một mình, mình sẽ phải tự test xem nên farm cái gì, craft cái gì, bán lúc nào. Toàn bộ quá trình là trial and error. Nhưng nếu mình ở trong một nhóm Discord nhỏ, hoặc chỉ cần follow đúng vài người, mình gần như có sẵn thông tin.
Cùng một hệ thống game, nhưng output khác hẳn chỉ vì access thông tin.
Điều này làm mình nhớ đến market ngoài đời. Trên lý thuyết, ai cũng có thể xem dữ liệu onchain. Nhưng thực tế thì không phải ai cũng đọc kịp.
Ví dụ như các đợt farming airdrop, thường những người trong cùng một nhóm sẽ share sớm các chiến lược tối ưu. Một route có thể cho yield cao trong 24 giờ đầu, nhưng sau khi lan ra thì reward bị chia nhỏ rất nhanh. Có những case mình từng thấy, chỉ sau 48 giờ, APY giảm từ mức 80-100% xuống còn dưới 30% vì dòng tiền vào quá nhanh.
Hay như trong DeFi, có những pool liquidity khi incentive vừa mở. Trong vài giờ đầu, TVL còn thấp nên yield thực tế rất cao. Nhưng chỉ cần một vài nhóm lớn vào trước, share lại thông tin, thì trong vòng 1 ngày TVL có thể tăng gấp 3-5 lần, kéo yield xuống nhanh chóng. Người vào sau gần như chỉ còn phần dư.
Pixels gần như replicate lại logic đó, nhưng trong một môi trường game, và ở quy mô nhỏ hơn.
Đến đây thì mình bắt đầu thấy một thứ hơi khác.
Nếu chỉ là ngẫu nhiên, thì những pattern này đã không lặp lại với nhịp khá giống nhau. Và nếu chỉ là “feature social cho vui”, thì nó đã không ảnh hưởng trực tiếp đến output kinh tế như vậy.
Càng nhìn lại, mình càng có cảm giác đây không phải là hệ quả phụ. Nó giống một thứ được thiết kế.
Không phải thiết kế theo kiểu explicit, không có tutorial nào nói với bạn điều này. Nhưng hệ thống reward đang âm thầm ưu tiên những người có network tốt hơn, phản ứng nhanh hơn, và tiếp cận thông tin sớm hơn.
Tức là game không chỉ đo việc bạn làm gì.
Nó đo cả việc bạn biết gì, và biết sớm hơn bao nhiêu.
Nếu so với ngoài đời, nó giống như việc bạn đi chợ. Một người đi một mình sẽ phải tự dò giá từng sạp. Nhưng nếu bạn có quen biết vài người bán, hoặc nghe được “tin trong chợ”, bạn sẽ biết chỗ nào đang xả hàng, chỗ nào sắp tăng giá. Cùng một cái chợ, nhưng trải nghiệm hoàn toàn khác.
Điểm thú vị là Pixels không cần tạo ra một hệ thống ranking social hay reputation quá phức tạp. Chỉ cần để người chơi tự hình thành network là đủ. Quyền lực đến từ việc bạn biết ai, và bạn nghe được gì.
Nhưng cũng chính chỗ này làm mình thấy hơi “khó chịu”.
Vì nếu nhìn thẳng ra, đây gần như là một dạng hidden meta. Game không nói với bạn rằng “hãy xây network để kiếm nhiều hơn”. Nhưng nếu bạn không làm vậy, bạn sẽ luôn ở thế bất lợi.
Người mới không chỉ thua về tài nguyên. Họ thua về thông tin. Và khoảng cách đó không dễ san lấp chỉ bằng việc chơi chăm hơn.
Sau một thời gian, mình bắt đầu thay đổi cách chơi. Không còn chỉ hỏi “farm cái gì lời nhất” nữa, mà bắt đầu để ý “ai đang nói gì”, “thông tin này đến từ đâu”, “có nên tin không”.
Nghe thì giống trading hơn là chơi game.
Và có lẽ đó là điểm mình thấy đáng suy nghĩ nhất.
Một số blockchain game không cố làm gameplay phức tạp hơn. Thay vào đó, họ đưa những thứ rất đời như network, thông tin, và lợi thế con người vào trong hệ thống.
Khi đó, blockchain không chỉ là nơi lưu tài sản.
Nó trở thành nơi mà lợi thế không nằm ở việc bạn sở hữu gì.
Mà nằm ở việc bạn đứng ở đâu trong dòng chảy thông tin.
