tl;dr

  1. Ý tưởng về việc mô tả lại của Rorty liên quan đến sự sống sót qua ngôn ngữ — khả năng viết lại ý nghĩa trước khi ý nghĩa sụp đổ lên chúng ta.

  2. Sự mỉa mai không phải là khoảng cách, mà là sự linh hoạt: lòng dũng cảm để thay đổi các câu chuyện mà không mất đi sự chân thành.

  3. Crypto, giống như triết học, là một cuộc thử nghiệm trong việc mô tả lại — viết lại các thể chế bằng mã thay vì bằng lời.

Giới thiệu: Ký ức còn lại

Triết học-Thứ Sáu trong crypto-jazz là nơi ý tưởng gặp gỡ trải nghiệm — nơi lý thuyết biến thành tự truyện. Tôi đã không gặp Rorty trong một lớp học hay thư viện, mà qua một người mà tôi từng gần gũi. Cách mà điều đó xảy ra gần như là vô lý — một nhận xét thoáng qua, muộn trong một cuộc trò chuyện đã cảm thấy như một kết thúc. Cô ấy đã nhắc đến anh ta một cách bình thường, như một tham chiếu mà cô không mong đợi sẽ quan trọng. Nhưng bằng cách nào đó, nó đã ở lại với tôi.

Vào thời điểm đó, tôi không hiểu tại sao. Chỉ nhiều năm sau, khi chương đó trong cuộc đời tôi đã đóng lại từ lâu, tôi bắt đầu đọc Rorty một cách nghiêm túc. Điều làm tôi ấn tượng không phải là lập luận của ông, mà là giọng điệu của ông: sự bình tĩnh của một người đã học cách sống mà không có sự chắc chắn. Hai năm rưỡi sau, tôi đã viết luận văn cử nhân của mình về ông — có thể không chỉ vì triết lý của ông, mà còn vì điều mà nó đại diện: rằng mọi người tự cứu mình bằng cách thay đổi mô tả của họ về thế giới.

1. Tự do của Người Mỉa Mai

“Ironist” của Rorty là một người biết rằng ngôn ngữ của họ chỉ là tạm thời. Hầu hết mọi người tin vào từ vựng của họ như thể đó là thực tế; người ironi xem nó như một cái kính. Đó không phải là sự hoài nghi — đó là lòng thương xót. Đó là sự công nhận rằng lời nói của chúng ta không bao giờ có thể nắm trọn vẹn, vì vậy chúng ta phải nhẹ nhàng với sự thật của mình.

Sự mỉa mai, theo nghĩa của Rorty, không phải là sự tách rời mà là tính linh hoạt — khả năng giữ sự chân thành trong khi biết rằng mình có thể sai. Đó là một hình thức ân sủng dưới sự không chắc chắn. Bạn tiếp tục nói, ngay cả khi bạn biết rằng lời nói của bạn sẽ một ngày nào đó thất bại. Đó là vẻ đẹp nghịch lý của sự mỉa mai: nó cho phép bạn quan tâm sâu sắc mà không bám víu.

Khi tôi lần đầu tiên hiểu điều này, nó cảm thấy như sự nhẹ nhõm. Sự mỉa mai không phải là cười nhạo cuộc sống; mà là hít thở trong đó. Nó đã trả lại cho ngôn ngữ sự vui tươi — và trả lại cho con người sự nhân đạo của họ.

2. Tái mô tả như một Hình thức Tồn tại

Rorty tin rằng con người và nền văn hóa tồn tại bằng cách viết lại chính mình. Khi một từ vựng bị hỏng — trong tình yêu, trong chính trị, trong kinh tế — chúng ta không thể sửa chữa nó bằng những từ ngữ giống nhau. Chúng ta phải tái mô tả vấn đề cho đến khi nó lại có ý nghĩa. Mọi thay đổi có ý nghĩa bắt đầu như một thay đổi ngôn ngữ.

Khi mối quan hệ của tôi kết thúc, tôi không thể giải thích nó bằng các thuật ngữ nguyên nhân. Không có một câu chuyện sạch sẽ, không có sự kết thúc. Điều giúp đỡ không phải là hiểu biết, mà là tái định hình: để thấy câu chuyện không phải là thất bại, mà là sự dịch chuyển — từ một phiên bản của chính mình sang một phiên bản khác. Rorty đã cho tôi khái niệm cho quá trình đó: tái mô tả như một hình thức chữa lành yên tĩnh. Đó không phải là sự phủ nhận; đó là sự định hướng lại.

Cùng một cơ chế hoạt động trong các thị trường. Khi các hệ thống sụp đổ, chúng không biến mất — chúng tự viết lại. Niềm tin di chuyển, giá trị thay đổi, sự tin tưởng tìm thấy cú pháp mới. Hệ thống tồn tại không phải bằng cách bảo vệ ý nghĩa cũ của nó, mà bằng cách phát minh ra những ý nghĩa mới phù hợp với hiện tại.

3. Sự Krypton hóa của Ngôn ngữ

Tiền mã hóa, theo một cách nào đó, là Rorty trong mã. Nó không phá hủy các thể chế — nó tái mô tả chúng. Thay vì “tin tưởng vào ngân hàng,” chúng ta nói “xác minh giao thức.” Thay vì “nhà nước đảm bảo giá trị,” chúng ta nói “mạng lưới phối hợp giá trị.” Đây không phải là sự thật tuyệt đối; chúng là những cuộc di cư ngôn ngữ — những phép ẩn dụ mới khiến hành động trở nên khả thi một lần nữa.

Quá trình này không phải là nổi loạn; mà là sự đổi mới. Điểm của Rorty là sự thật phát triển cùng với từ vựng. Cái nhìn song hành của tiền mã hóa là giá trị phát triển cùng với mã nguồn. Cả hai chuyển đổi niềm tin thành chức năng — biến sự xác tín thành kiến trúc. Nhưng việc tái mô tả cũng có một khía cạnh đạo đức: nó đặt câu hỏi liệu chúng ta có thể xây dựng lại các hệ thống mà không mất đi lòng thương xót, mà không biến tính linh hoạt thành sự thờ ơ.

Có thể đó là lý do mà bình luận của cô ấy về Rorty đã ở lại với tôi. Nó không phải về ông ấy; mà là về cách mà mọi người tiếp tục sống khi thế giới của họ tan vỡ. Triết học và tiền mã hóa đều trả lời cùng một câu hỏi: làm thế nào chúng ta tiến lên khi sự chắc chắn đã biến mất?

Câu hỏi cho bạn

Khi từ vựng của bạn ngừng hoạt động — trong triết học, trong tình yêu, hoặc trong thị trường — bạn sẽ bảo vệ nó, hay bạn sẽ bắt đầu viết lại?

Chia sẻ suy nghĩ của bạn bên dưới hoặc gắn thẻ #PhilosophyFriday trên Binance Square. Hãy thoải mái theo dõi tôi nếu bạn ở đây để hiểu cách mà các hệ thống học hỏi — thông qua niềm tin, tính thanh khoản, và phản hồi — không chỉ là cách mà giá cả di chuyển.

#PhilosophyFriday #Rorty #Irony #Redescription