Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft een federale rechtbank gevraagd om een Clean Air Act-rechtszaak tegen xAI te laten vallen. Ze stellen dat het stilleggen van de gasturbines van het bedrijf een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid.
Volgens het verzoekschrift is het Colossus 2-datacenter van xAI direct verbonden met militaire operaties. Zo verandert een lokaal geschil over luchtvervuiling in een test om te zien hoever Washington wil gaan om grote private AI-infrastructuur te beschermen.
Een milieustrijd rond de turbines van xAI
De National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) heeft in april xAI aangeklaagd onder de Clean Air Act.
Volgens de aanklacht heeft het bedrijf 27 gasturbines zonder de juiste vergunningen gebruikt om het Colossus 2-datacenter vlak bij Memphis, Tennessee, van stroom te voorzien.
De turbines staan in Southaven, Mississippi, net over de staatsgrens. xAI zegt dat het om tijdelijke, mobiele eenheden gaat. Deze uitleg accepteerden de staatsregelgevers eerst, waarna ze in maart alsnog een vergunning afgaven.
Dit is al de tweede keer dat er zo’n conflict is. Op de oorspronkelijke Colossus-locatie in South Memphis liet xAI tot wel 35 turbines zonder vergunning draaien, totdat het aantal werd teruggebracht en het bedrijf na juridische druk in 2025 een vergunning kreeg voor 15 turbines.
Milieujuristen zeggen dat de fabriek in Southaven jaarlijks meer dan 1.700 ton stikstofoxiden kan uitstoten die smog veroorzaken, plus fijnstof en kankerverwekkend formaldehyde.
Ze waarschuwen dat vooral overwegend zwarte buurten, die nu al te maken hebben met slechte luchtkwaliteit, hier de lasten van dragen. Zij willen dat de rechter de activiteiten stopt en straffen oplegt.
Het nationaal veiligheidsargument
Maandag mengde het ministerie van Justitie zich in de zaak en sloot zich aan bij xAI en de staat Mississippi om de zaak te laten seponeren. In het verzoek staat dat het uitschakelen van de turbines een bedreiging vormt voor de Amerikaanse nationale, economische en energiezekerheid.
Cameron Stanley, hoofd digitaal en AI van het ministerie van Defensie, diende een verklaring in dat het Grok AI-model een van de vier AI-modellen is die zijn goedgekeurd voor geheime en topgeheime netwerken.
Hij koppelde het gebruik van Grok aan recente Amerikaanse militaire operaties, waaronder aanvallen op Iran.
Deze aanpak sluit aan bij het beleid van de Trump-regering om Amerikaanse dominantie op AI-gebied te behouden. Beleidsmakers hebben ingezet op snellere uitbreiding van datacenters, omdat het stroomverbruik door grote AI-modellen sterk toeneemt.
Kritische stemmen spreken van een riskant precedent. Zij waarschuwen dat het bestempelen van private infrastructuur als nationaal veiligheidsbelang andere AI-bedrijven de mogelijkheid biedt om milieuregels en lokale wetten te omzeilen. Voorstanders zeggen juist dat vertragingen door regelgeving de voorsprong aan China zouden geven.
Wat het betekent voor SpaceX en het SPCX-aandeel
De zaak is groter dan alleen xAI. SpaceX nam xAI in februari over via een aandelenruil ter waarde van circa $1,25 biljoen. Dit is de grootste fusie ooit.
Hierdoor zijn Grok, de Colossus-datacenters en de turbines samengevoegd in één bedrijf, waardoor het DOJ-standpunt direct van belang is voor SpaceX.
De federale steun versterkt hun positie op het gebied van defensie en AI, slechts weken na een recordbeursgang. SpaceX haalde zo’n $75 miljard op bij de grootste beursgang ooit, met een prijsstelling rond $1,77 biljoen.
Deze inmenging kan het bullish sentiment rondom SPCX versterken. Het aandeel noteert nu flink boven de openingsprijs bij de IPO van $150.
De risico’s zijn echter nog niet verdwenen.
SpaceX heeft nog steeds te maken met een andere rechtszaak over dezelfde locatie, en de belangrijkste milieuklachten zijn nog niet opgelost. Naar verwachting vindt er in augustus een eerste zitting plaats over een voorlopig verbod, waardoor de uitkomst voorlopig onzeker blijft.