Khoa học Phi tập trung (DeSci) giải quyết bài toán thiếu hụt vốn – một nguyên nhân chính khiến nhiều dự án nghiên cứu thất bại ở giai đoạn "Thung lũng Chết" (Valley of Death) – thông qua việc áp dụng công nghệ Web3, blockchain và hợp đồng thông minh để tái cấu trúc các mô hình tài trợ truyền thống,.
1. Thành lập các Tổ chức Tự trị Phi tập trung (DAO) Các DAO đóng vai trò là phương tiện hình thành vốn tài trợ cho nghiên cứu, thu hút sự tham gia của một nhóm đa dạng bao gồm bệnh nhân, nhà nghiên cứu và cộng đồng nhà đầu tư,. Việc tham gia vào DAO giúp kết nối lợi ích của các bên liên quan, tạo ra động lực chung để đưa nghiên cứu vượt qua "Thung lũng Chết" và tiến tới giai đoạn thử nghiệm lâm sàng hoặc thương mại hóa,.
• Ví dụ: Giao thức $BIO cho phép tạo ra và cấp vốn cho các BioDAO chuyên biệt trong từng lĩnh vực như tuổi thọ (VitaDAO), bảo quản lạnh (CryoDAO), rụng tóc (HairDAO), sức khỏe phụ nữ (AthenaDAO).
2. Mã hóa và phân mảnh Quyền Sở hữu Trí tuệ (IP Tokenization / Fractionalization) Hệ thống quản lý Sở hữu trí tuệ (IP) truyền thống thường cồng kềnh, tập trung và khó tiếp cận đối với các bên liên quan nhỏ lẻ. DeSci giải quyết vấn đề này bằng cách chuyển đổi IP thành các tài sản kỹ thuật số (như IP-NFTs hay token IP) có tính thanh khoản và có thể giao dịch được. Việc chia nhỏ (fractionalization) cho phép nhiều bên liên quan cùng sở hữu, chia sẻ quyền IP và đóng góp tài trợ cho dự án,,.
• Ví dụ: Dự án Molecule áp dụng mô hình IP-NFTs để đưa quyền IP lên chuỗi (on-chain), thu hút vốn nhằm hỗ trợ quá trình chuyển giao nghiên cứu thành các ứng dụng thực tế.
3. Giải ngân tự động qua Hợp đồng Thông minh (Smart Contracts) Thay vì quy trình cấp vốn thủ công truyền thống, DeSci áp dụng cơ chế tài trợ theo từng cột mốc (milestone-based funding) được lập trình sẵn và tự động giải ngân thông qua hợp đồng thông minh,. Điều này đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ các thông số mà DAO đã quyết định và gia tăng trách nhiệm giải trình của nhóm nghiên cứu.
4. Quản trị dân chủ và quy trình ra quyết định minh bạch Việc xin tài trợ truyền thống thường gặp khó khăn do quy trình xét duyệt thiếu minh bạch, phụ thuộc vào một hội đồng đánh giá đóng kín, dễ dẫn đến sự chậm trễ hoặc thiên vị. DeSci giải quyết bằng mô hình quản trị phi tập trung thông qua token, nơi các quyết định phân bổ vốn được cộng đồng bỏ phiếu một cách công bằng và minh bạch,.
5. Nền tảng gọi vốn cộng đồng (Web3 Funding Platforms) Thay vì phụ thuộc vào các khoản tài trợ hoặc quỹ hỗ trợ từ các tổ chức tập trung (vốn thường chậm chạp và quan liêu), nền tảng gọi vốn Web3 mở ra cơ hội để các nhà nghiên cứu kết nối trực tiếp với cộng đồng và nhà đầu tư.
• Ví dụ: Catalyst (tập trung tài trợ cho các IP DeSci), Bio.xyz (nền tảng tài trợ cho các DeSci DAO), hay pump.science (tài trợ cho việc thử nghiệm các hợp chất). Tính tương tác của Web3 cho phép một DAO có thể tổ chức gọi vốn mượt mà qua nhiều nền tảng ở các giai đoạn nghiên cứu khác nhau.