Trong thế giới tiền điện tử có 2 khái niệm EVM và Non-EVM
EVM là "Bộ máy ảo Ethereum". Đây là bộ não của mạng lưới Ethereum, nơi thực thi các hợp đồng thông minh (smart contracts).
Sử dụng ngôn ngữ lập trình Solidity.
Các nhà phát triển có thể dễ dàng copy-paste các ứng dụng (dApps) từ Ethereum sang các mạng này mà không cần sửa đổi quá nhiều. Người dùng có thể dùng chung một ví (như MetaMask) cho tất cả các mạng này.
ví dụ như : BNB Chain (BSC), Polygon, Arbitrum, Avalanche (C-Chain).
Non-EVM là những blockchain được xây dựng với cấu trúc hoàn toàn mới, không sử dụng bộ máy ảo của Ethereum. Ra đời để giải quyết những hạn chế của Ethereum như tốc độ giao dịch chậm hoặc phí gas cao.
Sử dụng các ngôn ngữ lập trình khác như Rust, C++, Go.
Thường có hiệu suất cực cao, khả năng mở rộng tốt và tính bảo mật theo cách tiếp cận mới.
Ví dụ: Solana, Near, Cardano, Aptos, Sui.
Nói một cách dễ hiểu là EVM như hệ điều hành android nơi mọi hãng điện thoại sản xuất ra và sử dụng hệ điều hành để vận hành
Còn Non EVM như hệ điều hành IOS chỉ các thiết bị của apple mới tương thích với hệ điều hành
Một điểm dễ nhận biết khi tạo ví EVM thì sẽ có 12 ký tự hay 24 ký tự để lưu trữ. Còn NonEVM thì sẽ là khoá riêng.
Ví EVM như bộ phận con người thì :
Ethereum được ví như đầu não là nguồn gốc của EVM
BNB chian và Polygon được xem là tay chân nơi giúp Ethereum chạy nhanh hơn và rẻ hơn
Arbitrum và Optimism: là phần thân giữ giúp các lớp Layer 2 giúp xử lý giao dịch cực nhanh nhưng vẫn bảo mật dựa trên Ethereum.
Avalanche : được ví như quả tim một phần của mạng Avalanche được thiết kế riêng để tương thích hoàn toàn với các ứng dụng Ethereum.
Đặc điểm nhận dạng: Địa chỉ ví luôn bắt đầu bằng cụm 0x.... Bạn có thể dùng MetaMask để đăng nhập vào tất cả các mạng này.
Các mạng này tự xây dựng "luật chơi" riêng, ngôn ngữ lập trình riêng để tối ưu hiệu suất.
Solana (SOL): Sử dụng ngôn ngữ Rust. Nổi tiếng với tốc độ "ánh sáng" và phí giao dịch gần như bằng 0.
Near Protocol (NEAR): Tập trung vào khả năng thân thiện với người dùng và mở rộng theo cơ cấu Sharding.
Cardano (ADA): Sử dụng ngôn ngữ Haskell. Cách tiếp cận rất học thuật và bảo mật cao.
Aptos & Sui: Sử dụng ngôn ngữ Move (do các cựu kỹ sư Meta phát triển), tập trung vào việc xử lý song song hàng nghìn giao dịch mỗi giây.
Polkadot (DOT): Một mạng lưới kết nối nhiều blockchain khác nhau (Parachains) với cấu trúc rất đặc thù.
=>> Bitcoin là Non-EVM.
Bitcoin: Được thiết kế như một hệ thống "Tiền điện tử ngang hàng" (Peer-to-Peer Cash). Nó tập trung tối đa vào sự đơn giản, bảo mật và tính phi tập trung.
EVM (Ethereum): Được thiết kế như một "Máy tính toàn cầu" (World Computer) để chạy các hợp đồng thông minh phức tạp.
Dù bản thân mạng lưới chính (Layer 1) của Bitcoin là Non-EVM, nhưng hiện nay có rất nhiều dự án đang cố gắng mang khả năng của EVM lên Bitcoin thông qua các lớp Layer 2 hoặc Sidechains
Cảm ơn bạn đã đọc
