Tôi muốn kể câu chuyện này theo cách mà chính tôi đã hiểu nó: chậm rãi, thực tế và không cường điệu.
Tôi vẫn nhớ rất rõ lần đầu tiên chứng kiến một người dùng rời bỏ một ứng dụng Web3 ngay trước mắt mình. Không có lỗi nghiêm trọng. Ví vẫn kết nối. Giao dịch vẫn chạy. Blockchain hoàn toàn ổn. Chỉ có một chi tiết nhỏ: một hình ảnh trong ứng dụng không tải được. Màn hình trống. Người dùng chờ vài giây, tải lại một lần, rồi đóng tab. Và họ không bao giờ quay lại.
Khoảnh khắc đó khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Nó cho tôi thấy một sự thật đơn giản nhưng thường bị bỏ qua: người dùng không rời bỏ Web3 vì họ ghét crypto hay phản đối phi tập trung. Họ rời đi vì sản phẩm cảm giác không đáng tin. Khi một thứ cơ bản nhất bị lỗi, niềm tin cũng biến mất theo.
Người dùng không tranh luận, họ rời đi
Theo thời gian, tôi nhận ra mô hình này lặp lại ở khắp nơi. Người dùng không tranh cãi về gas fee. Họ không đọc tokenomics hay roadmap. Nếu một ứng dụng có cảm giác mong manh, họ rời đi trong im lặng. Retention chết từ rất sớm, trước cả khi câu chuyện về lý tưởng kịp bắt đầu.
Web3 nói rất nhiều về quyền sở hữu và tự do, nhưng người dùng vẫn là con người. Nếu một sản phẩm trông như đang “hỏng hóc”, họ sẽ tìm thứ khác. Với tư duy đó, tôi bắt đầu tìm hiểu về Walrus.
Walrus không cố trở nên hào nhoáng
Tôi không nhìn @Walrus 🦭/acc như một dự án lưu trữ phi tập trung “thêm nữa”. Thứ khiến tôi chú ý là cách Walrus tập trung vào độ tin cậy của dữ liệu – một yếu tố nhàm chán, ít được quảng bá, nhưng lại quyết định việc một ứng dụng có thực sự “sống” hay không.
#Walrus chính thức mainnet vào cuối tháng 3 năm 2025. Đây không còn là ý tưởng hay bản thử nghiệm. Nó là một mạng lưới đang hoạt động, với các node lưu trữ phi tập trung đang giữ dữ liệu thật mà các ứng dụng thực sự phụ thuộc vào.
Ở cốt lõi, Walrus lưu trữ blob – những khối dữ liệu lớn như hình ảnh, video, file game, PDF, dataset. Đây chính là những thứ người dùng nhìn thấy. Nếu chúng không tải được, ứng dụng coi như không tồn tại.
Điểm khác biệt là Walrus không coi lưu trữ dữ liệu là một lớp tách rời. Lớp dữ liệu của nó được phối hợp trực tiếp với trạng thái onchain trên Sui. Ứng dụng biết ai sở hữu dữ liệu, dữ liệu tồn tại bao lâu, và ai có trách nhiệm giữ nó luôn sẵn sàng.
WAL token và động lực kinh tế thật sự
Token $WAL không chỉ tồn tại cho có. Nó được dùng cho staking và lựa chọn committee – tức là quyết định node nào sẽ chịu trách nhiệm lưu trữ và phục vụ dữ liệu. Nói đơn giản, những người giữ cho dữ liệu luôn “sống” được trả công để làm đúng nhiệm vụ.
Đây là kiểu chi tiết không gây phấn khích, nhưng lại tạo ra khác biệt lớn trong thực tế. Rất nhiều hệ thống sụp đổ chính ở điểm này: không đủ động lực để hành xử đúng trong dài hạn.
Walrus cũng không cố gắng làm mọi thứ. Nó tập trung vào một nhiệm vụ rõ ràng: lưu trữ dữ liệu lớn theo cách mà ứng dụng có thể tin tưởng. Sự khác biệt giữa một demo và hạ tầng thật sự là việc nhà phát triển có dám xây sản phẩm mà người dùng sử dụng mỗi ngày hay không.
Nhìn vào thị trường để hiểu hành vi, không phải để đoán giá
Tôi cũng xem xét khía cạnh thị trường, không phải để dự đoán giá, mà để hiểu hành vi. Vào đầu tháng 2 năm 2026, WAL giao dịch quanh mức 0.09–0.10 USD. Nguồn cung lưu hành khoảng 1.6 tỷ token, tổng cung tối đa 5 tỷ. Vốn hóa ở mức khoảng 150 triệu USD, với thanh khoản đủ tốt để cho thấy có dòng tiền thực.
Những con số này không nói cho tôi biết giá sẽ đi đâu. Nhưng chúng cho tôi biết mức độ cạnh tranh, áp lực từ unlock, và tâm lý ngắn hạn của thị trường.
Red Stuff và lý do dữ liệu không “biến mất”
Điểm khiến tôi thay đổi cách nhìn về Walrus là cách nó xử lý dữ liệu nội bộ. Walrus sử dụng Red Stuff, một cơ chế mã hóa xóa lỗi hai chiều (2D erasure coding).
Thay vì sao chép dữ liệu một cách đơn giản, Walrus phân tán dữ liệu trên toàn mạng với mức overhead khoảng 4.5 lần. Con số này rất quan trọng. Quá ít thì dữ liệu dễ mất. Quá nhiều thì hệ thống trở nên đắt đỏ và kém hiệu quả. Walrus chọn điểm cân bằng.
Red Stuff được thiết kế để chịu được node churn – tức là node có thể offline, lỗi, hoặc hành xử không chuẩn. Dữ liệu vẫn có thể khôi phục mà không cần mọi mảnh đều luôn tồn tại. Với người dùng cuối, điều này thể hiện bằng một thứ rất đời thường: ít hình ảnh bị lỗi hơn, ít trải nghiệm “im lặng mà hỏng” hơn.
Khi dữ liệu trở thành trạng thái onchain
Một điểm quan trọng khác là tính lập trình được. Trong Walrus, blob và storage tồn tại như đối tượng onchain. Quyền sở hữu, quyền truy cập, thời hạn lưu trữ và thanh toán đều có thể xử lý bằng smart contract.
Dữ liệu không còn là thứ “upload rồi cầu may”. Nó trở thành một phần của trạng thái ứng dụng. Khi dữ liệu là state, developer có thể kiểm soát. Người dùng có thể tin tưởng. Ứng dụng không cần dựa vào những lời hứa offchain.
Điều này cực kỳ quan trọng cho game, AI agent, dữ liệu mô hình, tài liệu tuân thủ, hồ sơ pháp lý – những thứ cần tồn tại nhiều năm, không phải đến khi một công ty quên trả tiền hosting.
Rủi ro vẫn tồn tại, và cần được nhìn thẳng
Tất nhiên, Walrus không hoàn hảo. Nó gắn chặt với hệ sinh thái Sui, và điều đó mang cả cơ hội lẫn rủi ro. Nếu Sui tăng trưởng chậm, Walrus cũng chịu ảnh hưởng. Không gian lưu trữ phi tập trung rất cạnh tranh. Phi tập trung cũng không tự nhiên xảy ra – rủi ro tập trung stake và node clustering là có thật. Và với tổng cung 5 tỷ token, lịch unlock và phát hành luôn cần được theo dõi.
Hạ tầng hoặc âm thầm trở nên giá trị, hoặc dần biến mất
Khi nói chuyện với những người quan tâm đến nền tảng dài hạn, tôi không đưa ra target giá. Tôi khuyên họ tự kiểm chứng. Đọc tài liệu thiết kế. Lưu trữ dữ liệu thật và thử retrieve. Theo dõi usage, không chỉ chart.
Cuối cùng, hạ tầng hoặc trở nên âm thầm giá trị, hoặc dần mờ nhạt. Ranh giới gần như luôn là retention. Nếu người dùng ở lại vì sản phẩm đáng tin, giá trị sẽ tích lũy theo thời gian. Nếu họ rời đi vì những lỗi nhỏ lặp lại, không câu chuyện nào cứu được.
Với tôi, Walrus là một cược vào một ý tưởng rất giản dị: độ tin cậy của dữ liệu không phải thứ để quảng cáo. Nó là nền móng quyết định liệu người dùng sẽ tiếp tục ở lại hay đóng tab ngay lần tiếp theo một hình ảnh không tải được.