@APRO Oracle #APRO $AT
Khi đặt câu hỏi APRO có đang bị giới hạn bởi chuẩn DeFi hiện có hay không, mình nghĩ đây là một câu hỏi rất đúng trọng tâm, vì nó chạm vào mâu thuẫn cốt lõi mà nhiều dự án product-first đang đối mặt.
Một mặt, APRO muốn thay đổi cách DeFi vận hành, đặc biệt là cách dòng vốn được tổ chức, quản trị và phối hợp giữa các protocol.
Mặt khác, APRO lại đang sống trong một hệ sinh thái mà chuẩn mực, hành vi và kỳ vọng của DeFi đã được hình thành từ nhiều năm trước.
Câu hỏi không phải là APRO có “tuân theo chuẩn” hay không, mà là APRO đang bị chuẩn đó kìm hãm hay đang tận dụng nó để từng bước bẻ cong hệ thống từ bên trong.
Nếu nhìn bề mặt, có thể nói APRO đang bị giới hạn khá nhiều bởi chuẩn DeFi hiện tại.
DeFi ngày nay vẫn xoay quanh những chỉ số rất quen thuộc: TVL, APY, volume, token emission.
Những chuẩn này định hình cách người dùng so sánh sản phẩm, cách dòng tiền di chuyển và cách dự án được đánh giá.
APRO thì không tối ưu cho những chỉ số đó.
Họ không tạo APY gây sốc, không đẩy TVL bằng incentive mạnh, và cũng không kể một narrative dễ lan truyền.
Trong một hệ sinh thái vẫn dùng những thước đo cũ, APRO đương nhiên trông “lép vế”.
Nhưng nếu dừng ở đó thì sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất.
Chuẩn DeFi hiện tại không chỉ là rào cản, mà còn là điểm xuất phát bắt buộc nếu muốn thay đổi hệ thống một cách thực tế.
APRO không chọn cách phá vỡ chuẩn từ bên ngoài, vì điều đó gần như bất khả thi.
Họ chọn cách đi cùng chuẩn hiện có, nhưng xây những thứ mà chuẩn đó chưa đo lường được.
Đây là khác biệt rất lớn giữa một dự án muốn “đổi luật chơi” bằng tuyên bố, và một dự án muốn đổi luật chơi bằng cách làm cho luật cũ trở nên không còn đủ dùng.
Một ví dụ rất rõ là cách APRO tiếp cận hiệu quả vốn và rủi ro.
Chuẩn DeFi hiện tại gần như không có ngôn ngữ chung để nói về hai thứ này một cách nghiêm túc.
APY cao được xem là tốt, bất kể rủi ro phía sau.
APRO không thể ngay lập tức buộc thị trường thay đổi cách nhìn đó.
Nhưng họ vẫn xây sản phẩm dựa trên giả định rằng rủi ro phải được đặt ngang hàng với lợi suất, dù biết rằng điều này khiến họ khó được so sánh công bằng trong giai đoạn đầu.
Ở đây, APRO bị giới hạn bởi chuẩn hiện tại về mặt nhận thức, nhưng không để chuẩn đó quyết định cách họ thiết kế.
Mình nghĩ điểm thú vị là APRO dường như chấp nhận việc bị hiểu sai trong một thời gian dài.
Nếu chuẩn DeFi hiện tại là thứ quyết định hoàn toàn, thì mọi dự án product-first đều sẽ phải “đóng giả” narrative-first để tồn tại.
APRO thì không làm vậy.
Họ không cố gắng uốn sản phẩm cho vừa khuôn chuẩn cũ, mà chấp nhận đứng ngoài luồng chính một thời gian.
Điều này cho thấy họ không coi chuẩn hiện tại là giới hạn cuối cùng, mà là giai đoạn quá độ.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng chuẩn DeFi hiện tại cũng thực sự giới hạn tốc độ lan tỏa của APRO.
Phần lớn các protocol vẫn quen với việc tích hợp dựa trên incentive và lợi suất, thay vì dựa trên chuẩn hóa vốn và dữ liệu.
Điều này khiến APRO khó trở thành “lựa chọn mặc định” ngay lập tức.
Nhưng đây không phải là giới hạn kỹ thuật, mà là giới hạn văn hóa của hệ sinh thái.
Và những giới hạn kiểu này chỉ thay đổi khi đủ nhiều hệ thống cũ bộc lộ điểm yếu.
Mình thấy APRO đang ở vị thế khá giống những lớp hạ tầng tài chính trong giai đoạn đầu của TradFi hiện đại.
Ban đầu, chúng bị coi là phức tạp, chậm chạp và không cần thiết so với những cách làm cũ nhanh hơn.
Nhưng khi quy mô tăng, khi sai lầm trở nên đắt giá, chuẩn cũ bắt đầu lộ ra những khoảng trống.
Lúc đó, những hệ thống đã được xây cho kịch bản xấu mới trở thành chuẩn mới.
APRO đang đặt cược rằng DeFi cũng sẽ đi theo con đường đó.
Một điểm rất quan trọng là APRO không cố gắng tự tạo chuẩn riêng tách biệt hoàn toàn khỏi DeFi hiện có.
Nếu họ làm vậy, họ sẽ thực sự bị giới hạn, vì không ai muốn tích hợp một hệ sinh thái song song quá khác biệt.
Thay vào đó, APRO chọn cách cắm vào đúng những điểm mà chuẩn cũ không xử lý tốt, như điều phối dòng vốn, minh bạch rủi ro và giảm hành vi phá hoại hệ thống.
Đây là cách thay đổi chuẩn từ bên trong, chậm nhưng có sức bền.
Nếu hỏi APRO có bị giới hạn bởi chuẩn DeFi hiện có không, câu trả lời của mình là: có, nhưng không theo cách tiêu cực.
Họ bị giới hạn về mặt tốc độ tăng trưởng bề mặt, về mức độ được thị trường chú ý trong ngắn hạn.
Nhưng họ không bị giới hạn về mặt thiết kế hay tầm nhìn.
Ngược lại, chính việc nhìn rõ giới hạn của chuẩn hiện tại mới là lý do APRO tồn tại.
Điều quan trọng hơn là APRO không xây với giả định rằng chuẩn DeFi hiện tại sẽ tồn tại mãi.
Họ xây cho một DeFi sau nhiều chu kỳ, nơi các thước đo cũ không còn đủ để đánh giá rủi ro và hiệu quả.
Khi DeFi còn nhỏ, chuẩn đơn giản là đủ.
Khi DeFi lớn lên, chuẩn đó trở thành gánh nặng.
APRO đang đứng ở điểm chuyển tiếp đó, dù thị trường chưa hoàn toàn sẵn sàng.
Mình nghĩ rủi ro lớn nhất của APRO không phải là bị giới hạn bởi chuẩn hiện tại, mà là chuẩn đó thay đổi chậm hơn họ dự đoán.
Nếu DeFi tiếp tục kéo dài trạng thái narrative-first thêm nhiều chu kỳ nữa, APRO sẽ phải chấp nhận bị đánh giá thấp rất lâu.
Nhưng nếu DeFi buộc phải trưởng thành, buộc phải chuẩn hóa và buộc phải coi trọng cấu trúc hơn hype, thì những gì APRO xây hôm nay sẽ trở thành lợi thế không thể sao chép nhanh.
Tóm lại, APRO không bị chuẩn DeFi hiện có “khoá chân”, nhưng cũng không thể thoát khỏi nó trong ngắn hạn.
Họ đang chọn cách đi cùng chuẩn cũ đủ lâu để hệ sinh thái nhận ra những giới hạn của chính mình.
Và khi điều đó xảy ra, APRO không cần phải thay đổi để phù hợp với chuẩn mới, vì họ đã xây cho chuẩn đó ngay từ đầu.
Trong một lĩnh vực mà phần lớn dự án chạy theo hiện tại, việc xây cho tương lai luôn trông giống như bị giới hạn.
Nhưng rất nhiều lần trong lịch sử, đó lại là dấu hiệu của những hệ thống sống sót lâu nhất.
