@Dusk #dusk $DUSK
Khi nói về RWA, mình thường thấy cuộc thảo luận nhanh chóng trượt về hai hướng cực đoan.
Một là coi RWA như “DeFi + tài sản truyền thống”, chỉ cần token hóa là xong.
Hai là coi RWA như một bài toán pháp lý thuần túy, nơi blockchain chỉ đóng vai trò ghi sổ phụ.
Cả hai cách nhìn này, theo mình, đều bỏ qua một điểm rất quan trọng: RWA không thất bại vì thiếu ý tưởng, mà vì thiếu một kiến trúc đủ phù hợp để dung hòa giữa on-chain và off-chain. Và đó là chỗ DUSK trở nên đáng chú ý.
Nếu RWA được triển khai trên Ethereum theo cách phổ biến hiện nay, mọi thứ thường gặp bế tắc khá sớm.
Ethereum buộc state phải public, trong khi dữ liệu liên quan đến tài sản thực – danh tính nhà đầu tư, điều khoản hợp đồng, cấu trúc sở hữu – lại không thể công khai.
Kết quả là phần “thật” của RWA bị đẩy off-chain, còn on-chain chỉ còn lại một token đại diện rất mỏng.
Điều này làm mất đi phần lớn lợi ích của blockchain, vì hệ thống vẫn phải dựa vào niềm tin và trung gian truyền thống.
@Dusk tiếp cận RWA từ một giả định khác.
Họ không cố ép tài sản thực vào một môi trường public-by-default, mà xây một môi trường nơi private state và selective disclosure là mặc định.
Điều này thay đổi cách RWA có thể được thiết kế ngay từ đầu.
Thay vì token hóa một tài sản rồi tìm cách che giấu dữ liệu, RWA trên DUSK có thể được xây như một hệ thống nơi dữ liệu nhạy cảm không bao giờ phải công khai, nhưng vẫn có thể được xác minh.
Trong thực tế, một RWA trên DUSK nhiều khả năng sẽ không trông giống một “token ERC-20 có backing”.
Nó giống một state machine tài chính riêng, nơi quyền sở hữu, quyền chuyển nhượng và điều kiện tuân thủ được mã hóa trực tiếp trong logic hệ thống.
Ví dụ, việc ai được phép nắm giữ một tài sản không cần phải kiểm tra thông qua whitelist off-chain.
Nó có thể được chứng minh bằng zero-knowledge rằng người nhận đáp ứng đủ điều kiện, mà không lộ danh tính hay thông tin cá nhân cho toàn mạng.
Một điểm mình thấy rất khác là cách DUSK cho phép compliance trở thành một thuộc tính có thể chứng minh, chứ không phải một niềm tin.
Trong nhiều mô hình RWA hiện tại, người dùng phải tin rằng issuer đã làm KYC, rằng các quy định được tuân thủ đúng.
Trên DUSK, về lý thuyết, hệ thống có thể chứng minh rằng một giao dịch tuân thủ một tập quy tắc nhất định, mà không cần tiết lộ dữ liệu gốc.
Điều này không làm biến mất pháp lý, nhưng nó giảm đáng kể diện tích cần tin tưởng.
Nếu nhìn vào dòng đời của một RWA trên DUSK, mình nghĩ nó sẽ được thiết kế khá khác so với DeFi truyền thống.
Mint không phải là hành động mở cho tất cả mọi người.
Nó gắn với một issuer cụ thể, với quyền và trách nhiệm rõ ràng.
Transfer không phải lúc nào cũng permissionless, mà có điều kiện.
Redemption không phải chỉ là burn token, mà là kích hoạt một quy trình settlement off-chain đã được mô hình hóa sẵn.
Nói cách khác, RWA trên DUSK giống một hệ thống tài chính thu nhỏ, hơn là một asset đơn lẻ.
Điều này cũng ảnh hưởng tới thanh khoản.
RWA trên DUSK khó có khả năng được giao dịch tự do như token DeFi.
Thanh khoản có thể thấp hơn, nhưng đổi lại là tính hợp pháp và khả năng tích hợp với hệ thống tài chính truyền thống cao hơn.
Mình không nghĩ DUSK đang cố biến RWA thành một sản phẩm retail.
Họ dường như nhắm tới các tổ chức, các cấu trúc phát hành quen với việc có giới hạn, có kiểm soát, và có trách nhiệm pháp lý.
Một câu hỏi mình thường tự đặt ra là liệu cách tiếp cận này có làm RWA trở nên quá phức tạp hay không.
Câu trả lời, theo mình, là có, nếu so với DeFi.
Nhưng RWA vốn đã phức tạp sẵn.
Việc cố đơn giản hóa nó để phù hợp với môi trường public blockchain thường chỉ tạo ra ảo giác về sự đơn giản, chứ không loại bỏ được rủi ro.
DUSK chọn cách chấp nhận độ phức tạp đó, và cố gắng đưa nó vào trong kiến trúc hệ thống thay vì giấu đi.
Tất nhiên, cách tiếp cận này cũng có nhiều rào cản.
Việc xây dựng RWA trên DUSK đòi hỏi hiểu biết sâu về cryptography, pháp lý và thiết kế hệ thống.
Developer không thể chỉ copy-paste smart contract.
Issuer không thể phát hành tài sản mà không chuẩn bị kỹ quy trình compliance.
Điều này làm tốc độ triển khai chậm hơn, và khó tạo hiệu ứng bùng nổ ngắn hạn.
Nhưng nếu nhìn dài hạn, mình nghĩ RWA trên DUSK sẽ trông giống một lớp hạ tầng tài chính riêng biệt, hơn là một nhánh của DeFi.
Nó không cố hòa vào mọi narrative, mà tồn tại song song, phục vụ một nhóm use case rất cụ thể.
Nếu RWA thực sự trở thành một phần nghiêm túc của blockchain, chứ không chỉ là câu chuyện theo chu kỳ, thì những kiến trúc như DUSK có lợi thế rõ ràng.
Ở góc nhìn của mình, RWA trên DUSK sẽ không ồn ào.
Nó sẽ không tạo ra làn sóng retail, không có TVL nhảy vọt, không có yield hấp dẫn.
Nhưng nó có thể trở thành thứ mà các tổ chức sử dụng mà không cần phải giải thích quá nhiều với bộ phận pháp lý.
Và trong thế giới tài chính, việc “không phải giải thích quá nhiều” đôi khi chính là dấu hiệu của một hệ thống được thiết kế đúng ngay từ đầu.
